Kuchnia w Czechach – poznaj przepisy na 3 tradycyjne potrawy w wersji fit

Kuchnia w Czechach – tradycje i cechy charakterystyczne

Czeska kuchnia z natury jest obfita, sycąca, dosyć tłusta i bogata w mięso, szczególnie wieprzowe. Stałym elementem kuchni naszych południowych sąsiadów są sosy na zasmażkach zaciągnięte masłem i mąką. W czeskiej kuchni warzywa pełnią raczej rolę drugoplanową, a zamawiając obiad w czeskiej restauracji, nie licz na bogaty bukiet surówek.

Tradycyjny czeski obiad składa się z dwóch dań – rozgrzewającej zupy i drugiego dania z mięsem w roli głównej. W tradycyjnej czeskiej kuchni nie ma zbyt wielu wegetariańskich i wegańskich opcji. Wyjątkiem jest kultowy panierowany smażony ser, podawany tradycyjnie z frytkami i sosem tatarskim, oraz wszechobecne kluski (knedliky) w wersji bezmięsnej serwowane z owocowym sosem i śmietaną.

Warto pamiętać, że tradycyjne czeskie dania można przygotować także w wersji fit. Dzięki temu można trzymać się zasad zdrowej diety, która jest ogromnym wsparciem dla treningów.

Kuchnia czeska – 3 kluczowe produkty spożywcze

1. Knedliky (knedliki, knedliczki)

Knedliki to obowiązkowy punkt menu każdej szanującej się czeskiej restauracji. To kultowe czeskie kluski występujące w dwóch popularnych wersjach – pszennej i ziemniaczanej. Pszenne knedliki przygotowywane są z mąki z dodatkiem drożdży, a następnie gotowane na parze lub w gorącej wodzie. Przypominają polskie „pampuchy” (kluski na parze) lub popularne azjatyckie bułeczki bao. Drożdżowe knedliki uformowane są w mniejsze bułeczki, które podaje się do dań w całości, albo kroi na plastry o grubości ok. 1 cm.

Druga popularna wersja tych czeskich klusek to knedliki ziemniaczane. Przygotowane są one z ugotowanych ziemniaków, z dodatkiem jajka, mąki i skrobi. Najczęściej mają postać podłużnego walca, który gotuje się w wodzie i przed podaniem kroi w plastry. Knedliki ziemniaczane przypominają trochę polskie kopytka, pyzy ziemniaczane lub knedle. Można zamówić je jako dodatek do dań w restauracjach, a także kupić w formie gotowej w marketach.

2. Kminek

Kminek jest jednym z bardziej charakterystycznych smaków czeskiej kuchni. Choć dla Polaków to znana przyprawa, Czesi wykorzystują ją znacznie częściej. Kminek dodawany jest do chleba i innych wytrawnych wypieków, gulaszów, zasmażanej kapusty, mięsnych sosów i potrawek. W Czechach posypuje się z kminkiem też gotowane ziemniaki, które są dodatkiem do obiadu.

Czesi mają nawet specjalną, tradycyjną zupę kminkową (kminova polevka). Przyprawiają nim też zupę grzybową, swoją wersję kapuśniaku czy zupę ziemniaczaną. Oprócz nadawania charakterystycznego aromatu, kminek zawiera związki wspierające wydzielanie soków żołądkowych i żółci. Jest przez to ceniony za swoje właściwości wspomagające trawienie, co jest szczególnie pożądane przy czeskiej kuchni, która jest ciężka i tłusta.

3. Wieprzowina

Kuchnia czeska obfituje w różne mięsne dania, ale zdecydowanie najczęściej konsumowana jest wieprzowina. To podstawa tradycyjnej czeskiej kuchni. Czesi wykorzystują w swoich daniach różne części wieprzowiny, w tym także podroby.

Karkówka, łopatka czy boczek najczęściej są pieczone z dodatkiem aromatycznych przypraw i podawane z sosami, knedlikami i kapustą. Czesi mają też swoją wersję „kotleta schabowego”, którą nazywają rízek. Popularne jest też jedzenie innych części wieprzowiny, takich jak golonka (vepřové koleno) czy wątróbka. Czesi mają również swoją wersję salcesonu (tlačenka) i kiełbasę podobną do naszej kaszanki (jaternica).

Czechy – 3 tradycyjne potrawy w wersji fit

Choć tradycyjna czeska kuchnia nie należy do najlżejszych, jej smaki z powodzeniem można dopasować do zdrowszej diety. Wystarczy kilka prostych modyfikacji. W poniższych fit przepisach na kultowe czeskie dania ograniczona została zawartość tłuszczu (np. w sosie do svíčková jest lżejsza śmietanka zamiast kremówki), dostosowana technika przygotowania (ser nie jest smażony, ale pieczony), a niekiedy wprowadzono inne składniki (ekstra kurczak w zupie czosnkowej, który dostarcza białka). Dzięki temu potrawy te są przyjazne dla zdrowia i sylwetki.

1. Svíčková – wołowina w sosie z korzennych warzyw – wersja tradycyjna

Svíčková to jedno z najbardziej ikonicznych czeskich dań, a wiele osób nazywa je wręcz czeskim daniem narodowym. Tradycyjnie jest to pieczona wołowina, podawana w charakterystyczny sposób – w śmietanowym sosie z korzennych warzyw, w towarzystwie kleksa z bitej śmietany, konfitury żurawinowej i plastra cytryny. W czeskiej kuchni jest to danie dość odświętne, serwowane często jako posiłek podczas rodzinnych, uroczystych obiadów.

Z uwagi na dość wysoką cenę oryginalnej polędwicy wołowej danie to przygotowuje się najczęściej z wykorzystaniem tańszych części wołowiny, np. ligawy wołowej, zwanej też „fałszywą polędwicą”. Charakterystyczny sos do mięsa powstaje z duszonych lub pieczonych warzyw korzeniowych – selera, pietruszki, marchewki i cebuli, zblendowanych i zaprawionych śmietanką. Wiele wegetariańskich restauracji w Czechach ma w swoim menu roślinny odpowiednik tego kultowego dania. Zamiast wołowiny w sosie serwuje się tam seitan lub inny sojowy odpowiednik mięsa.

Svíčková – wołowina w sosie z pieczonych warzyw – wersja fit

Składniki / 4 porcje:

• 600 g ligawy wołowej
• 3-4 marchewki
• 1 duży lub 2 małe korzenie pietruszki
• 1 czerwona cebula
• 1 biała cebula
• pół selera
• 500 ml bulionu roślinnego lub wołowego
• 40 ml oleju rzepakowego
• łyżka ostrej musztardy
• 4 liście laurowe
• 10 kulek ziela angielskiego
• 10 ziaren czarnego pieprzu
• 2 gałązki świeżego tymianku
• sól i pieprz do smaku
• ok. 2 łyżki soku z cytryny
• plaster cytryny
• 100 ml śmietanki 12%
• 6 gotowych klusek na parze (300 g)
• 2 łyżki niskocukrowego dżemu żurawinowego lub dżemu z czarnej porzeczki.

Przygotowanie:

1. Obierz warzywa. Cebule, seler, pietruszkę i marchewkę posiekaj w kostkę lub zetrzyj. 1 marchewkę obierz i pokrój w słupki.
2. Umyj i oczyść mięso. Nakłuj wołowinę w kilku miejscach tak, by włożyć w nią słupki z marchewki. Możesz poszerzyć otwór przy pomocy drewnianej łyżki.
3. Na patelni rozgrzej połowę oleju rzepakowego. Obsmaż i zarumień mięso z każdej strony na patelni.
4. Rozgrzej piekarnik do 180 stopni.
5. Mięso odłóż z patelni do naczynia żaroodpornego. Posmaruj je musztardą. Na patelni rozgrzej pozostały olej i podsmaż warzywa do lekkiego zmięknięcia. Dodaj przyprawy. Zalej wszystko bulionem i doprowadź do wrzenia.
6. Przełóż zawartość patelni do naczynia, w którym znajduje się mięso. Przykryj naczynie żaroodporne dedykowaną pokrywką lub folią aluminiową. Piecz ok. 2 godziny. W połowie pieczenia możesz obrócić mięso.
7. Wyjmij z naczynia mięso i przyprawy: liść laurowy, ziele angielskie, kulki pieprzu.
8. Pozostałą zawartość (pieczone warzywa z bulionem) przelej do rondla. Podgrzej, doprowadź do wrzenia, zapraw śmietanką, dodaj sok z cytryny i ewentualnie dopraw dodatkowo solą i pieprzem. Zblenduj dokładnie sos.
9. Pokrój upieczone mięso w grube plastry. Podawaj je z sosem z pieczonych warzyw, podgrzanymi na parze kluskami, dżemem i plastrem cytryny.

Makroskładniki / 1 porcja z 4:

• Energia: 585 kcal.
• Białko: 43 g.
• Tłuszcz: 20 g.
• Węglowodany: 59 g.

2. Smażony ser z frytkami i sosem tatarskim – wersja tradycyjna

Smażony ser, czy raczej smažený sýr, to absolutny klasyk czeskiej kuchni. Sprzedają go lokalne jadłodajnie, bary i większość restauracji. Czeski smażony ser to w praktyce zazwyczaj holenderskie sery Edam lub Gouda, ale można natknąć się w tym daniu też na tradycyjny czeski ser hermelin, przypominający camembert.

Czeski smażony ser jest zazwyczaj obficie panierowany w bułce tartej i mące, a następnie smażony na głębokim tłuszczu. Podaje się go zawsze z charakterystycznym tatarskim sosem na bazie majonezu i z frytkami.

Chrupiący ser z frytkami, fit sosem tatarskim i surówką – wersj fit

Składniki / 2 porcje:

• 2 sery camembert w wersji light (lekkiej)
• jajko
• mielony pieprz
• szczypta soli
• 20 g panierki panko lub bułki tartej
• 2 łyżki oliwy (najlepiej w formie oliwy w sprayu)
• 400 g ziemniaków
• łyżka kminku
• 200 g białej kapusty
• 2 marchewki
• ¼ cytryny
• 150 g jogurtu typu skyr
• łyżka czeskiej (ostrej) musztardy
• 5 marynowanych grzybków, np. pieczarek
• 2 ogórki konserwowe
• pół cebuli
• łyżka kaparów

Przygotowanie:

1. Rozgrzej piekarnik do temp. 200 stopni z termoobiegiem. Umyj ziemniaki i obierz je lub dokładnie oczyść ze skórki.
2. Pokrój ziemniaki w kształt frytek i wypłucz je w zimnej wodzie. Osusz je dokładnie. Skrop ziemniaki oliwą (najlepiej rozpyloną w sprayu) i posyp solą oraz kminkiem.
3. Przełóż frytki na blaszkę i włóż do piekarnika na ok. 25 minut (do przypieczenia).
4. Rozbij jajko, dopraw je pieprzem i szczyptą soli.
5. Na głębszy talerz wysyp bułkę tartą lub panko.
6. Sery zamocz w jajku, a następnie obsyp bułką lub panko. Uważaj, żeby nie przerwać ciągłości skórki sera pleśniowego. Piecz w airfryerze przez ok. 7 minut w temp. 220 stopni lub w piekarniku przez ok. 10 minut.
7. Posiekaj drobno kapustę, zetrzyj marchewkę na tarce. Wymieszaj i skrop sokiem z cytryny, tworząc surówkę.
8. Posiekaj bardzo drobno marynowane grzyby, ogórki, cebulę, kapary. Wymieszaj z jogurtem i musztardą.
9. Podawaj ser z frytkami, tatarskim sosem i surówką.

Makroskładniki / 1 porcja z 2:

• Energia: 681 kcal.
• Białko: 46 g.
• Tłuszcz: 27 g.
• Węglowodany: 58 g.

3. Česnečka – czeska zupa czosnkowa – wersja tradycyjna

Rozgrzewające i sycące zupy to w czeskiej kuchni standard. Czesi jadają je zazwyczaj jako pierwsze danie obiadowe, przed mięsnym posiłkiem. Wiele znanych polskich zup ma w Czechach swój odpowiednik. Czesi mają swój kapuśniak, znany jako zelnacka, a także regionalny, morawski zabielany kapuśniak (ksylenica), grochówkę (hrachovka), charakterystyczną zupę grzybową z jajkiem w koszulce (kulajda), kartoflankę (bramboracka) i zupę kminkową.

Na miano najbardziej kultowej czeskiej zupy najbardziej zasługuje jednak zupa czosnkowa, czyli česnečka. Podawana w lokalnych karczmach, bardzo aromatyczna, rozgrzewająca, z dużą ilością czosnku, ziemniaków i dodatkiem sera żółtego. Istnieje wiele wariacji czeskiej zupy czosnkowej, a najczęściej podaje się ją z dodatkiem jajka, aromatycznych grzanek i żółtego sera. Jej bazę stanowi domowy bulion.

Česnečka – wersja fit

Składniki / 4 porcje:

• 1 litr bulionu kolagenowego – domowego (np. gotowanego na kościach i kurzych łapkach) lub kupnego dobrej jakości

• 500 ml wody

• 200 g piersi z kurczaka

• główka czosnku (lub więcej)

• łyżeczka świeżo mielonego czarnego pieprzu

• 500 g ziemniaków

• 2 łyżki majeranku

• łyżka kminku

• 2 jajka

• 4 kromki chleba żytniego razowego

• 2 łyżki oliwy z oliwek

• łyżeczka granulowanego czosnku

• sól do smaku

• pęczek natki pietruszki

Przygotowanie:

1. Obierz ziemniaki i pokrój je w kostkę.

2. Pokrój kromki chleba w kostkę i podsmaż je na łyżce oliwy. Posyp czosnkiem granulowanym.

3. Czosnek obierz i przepuść ząbki przez praskę lub posiekaj drobno. W garnku rozpuść pozostałą oliwę z oliwek, podgrzej na niewielkim ogniu czosnek do zmięknięcia (ma tylko lekko się podsmażyć, nie może zrobić się brązowy!).

4. Dodaj bulion kolagenowy, wodę, pierś z kurczaka i zagotuj.

5. Dodaj ziemniaki, majeranek, kminek, pieprz i przykryj. Gotuj ok. 20 minut, do zmięknięcia ziemniaków. W razie potrzeby dolej wody, aby ilość płynu pozostała ta sama.

6. Gdy upewnisz się, że ziemniaki są już gotowe, wyjmij pierś z kurczaka i doprowadź do wrzenia. Dopraw zupę do smaku solą i pieprzem. Pierś z kurczaka podziel na cząstki widelcem.

7. Rozbij jajka do osobnej miseczki i wymieszaj je widelcem. Zamieszaj zupę, tworząc w niej wir. Wlej drobną stróżką jajka do gorącej zupy, mieszając stale. Odczekaj chwilę do ścięcia jajka i skończ gotowanie.

8. Podawaj gotową zupę z grzankami z razowego chleba oraz podzieloną widelcem na cząstki piersią z kurczaka. Posyp obficie posiekaną zieloną pietruszką.

Makroskładniki / 1 porcja z 4:

• Energia: 443 kcal.

• Białko: 23 g.

• Tłuszcz: 21 g.

• Węglowodany: 39 g.

Dzięki daniom w wersji fit nie trzeba rezygnować z odkrywania nowych smaków przy dbaniu o formę. Tym samym mogą one zagościć w Twoim menu, także po powrocie z podróży i bez obaw o trudności ze zbilansowaniem całego jadłospisu.

Karta MultiSport w Czechach – sprawdź najważniejsze informacje

Jeśli oprócz lokalnych smaków w Czechach chcesz także spróbować aktywności, możesz skorzystać z karty MultiSport. Dzięki temu wybierając się do Czech na city break, urlop czy w delegację, nie musisz np. przerywać swoich planów treningowych.

Karta MultiSport to obecnie dostęp do ponad 11 000 obiektów łącznie w Polsce i 5 innych krajach (Czechy, Słowacja, Chorwacja, Bułgaria, Turcja) i ponad 55 różnorodnych aktywności. Do korzystania z wizyt zagranicznych konieczna jest aktywna aplikacja mobilna MultiSport z tożsamością potwierdzoną w obiekcie w Polsce. Wizyty te są dostępne dla posiadaczy kart MultiSport Plus, MultiSport Classic i MultiSport Light.

Planując wyjazd do Czech, warto sprawdzić dostępność obiektów, warunki korzystania z nich i oferowane przez nie aktywności, używając wyszukiwarki na stronie https://internationalvisitsmap.bsinternational.pl/.