Kuchnia w Słowacji – tradycje i cechy charakterystyczne
Kuchnia słowacka jest prosta, sycąca, dość kaloryczna, a także, jak na stosunkowo niewielki kraj, silnie zróżnicowana regionalnie. W regionach górskich dominują proste potrawy oparte na ziemniakach, mące pszennej, kapuście i produktach mlecznych. Z kolei na nizinach większą rolę odgrywają warzywa i owoce, a tereny położone w pobliżu rzek słyną z dań rybnych, zwłaszcza z pstrąga.
W kuchni słowackiej wyraźne są wpływy sąsiadów. Z kuchni węgierskiej przeniknęły potrawy z dodatkiem papryki, takie jak gulasze i zupy, w tym rybne. Z kolei wpływy austriackie przejawiają się w obecności kotletów podobnych do sznycli i odmian knedli. Również wiele potraw znanych z kuchni czeskiej ma swoje odpowiedniki na Słowacji.
Podstawę wielu dań słowackich stanowią ziemniaki i wyroby mączne, często podawane z lokalnymi serami produkowanymi w górach, kiszoną kapustą lub skwarkami. Sery owcze, a szczególnie bryndza, są chlubą narodową i stanowią podstawę wielu dań. W kuchni słowackiej nie brakuje także mięsa, głównie wieprzowiny. Obecnie coraz rzadziej jada się dziczyznę czy dzikie ptactwo, ale to także cecha charakterystyczna słowackiej kuchni.
Kuchnia słowacka – 3 kluczowe produkty spożywcze
1. Bryndza
Bryndza to słony i miękki ser podpuszczkowy, tradycyjnie produkowany z mleka owczego w górskich rejonach Słowacji. To zdecydowanie najbardziej charakterystyczny słowacki produkt, posiada nawet unijny certyfikat produktu chronionego geograficznie. Nazwa „słowacka bryndza” zastrzeżona jest wyłącznie dla sera produkowanego według tradycyjnej receptury w Słowacji.
Prawdziwa bryndza słowacka musi powstawać przynajmniej w połowie z mleka owczego. Na Słowacji z bryndzy robi się wiele dań, np. pastę do chleba, ziemniaczaną bryndzową zupę-krem (demikat), wytrawne wypieki i farsz do pierogów. Jest to także dodatek do słynnych słowackich klusek haluszek (halušek).
2. Kiszona kapusta
Kiszona kapusta to składnik, którego Polakom nie trzeba przedstawiać. To także filar kuchni narodowej naszych sąsiadów. Dawniej, w zimowych miesiącach, była podstawą diety. Tradycyjna kiszona kapusta słowacka jest kwaśna i aromatyczna, doprawiana najczęściej liściem laurowym, pieprzem i kminkiem. Często serwuje się ją wraz z cebulą, czosnkiem i słoniną lub boczkiem.
Kiszona kapusta jest bazą popularnej słowackiej zupy kapustnicy. To słowacki odpowiednik kapuśniaku, serwowany jako świąteczne, wigilijne danie. Kiszona kapusta, podawana z charakterystycznymi słowackimi kluskami, tworzy także danie strapaczki (strapačky).
3. Bratysławskie rogaliki
Bratislavské rožky, czyli bratysławskie rogaliki, to drożdżowe wypieki w kształcie półksiężyca. Wypełnione są najczęściej makowym lub orzechowym nadzieniem. Są wypiekane w stolicy Słowacji najprawdopodobniej już od XVIII wieku. Od tego czasu stały się kulinarnym symbolem Bratysławy.
Spośród innych drożdżowych wypieków, wyróżniają się one wysokim udziałem nadzienia. Dostępne w Bratysławie na każdym kroku, serwowane są jako lokalny przysmak do kawy.
Słowacja – 3 tradycyjne potrawy w wersji fit
Choć tradycyjna kuchnia słowacka pełna jest ciężkich, mącznych dań, w których dominują ziemniaki, sery i tłuszcz, jej smaki można odtworzyć w lżejszej odsłonie. W poniższych przepisach na klasyczne słowackie dania jest przede wszystkim mniej tłuszczu. Zamiast skwarek z boczku mamy skwarki z wędzonego tofu, smażenie zostało zastąpione pieczeniem, a zamiast zwyczajnej białej mąki stosowana jest mąka orkiszowa i razowa, wzbogacającą potrawy o dodatkowe walory odżywcze. Dzięki temu dania te są bardziej przyjazne dla zdrowia i sylwetki.
1. Haluszki (hałuski, gałuszki, halušky) – wersja tradycyjna
Te kluski ziemniaczane zajmują w kuchni słowackiej wyjątkowe miejsce. Są podstawą wielu dań, od prostych, domowych posiłków, przez dania restauracyjne, po przygotowywane w domach dania świąteczne. Tradycyjnie przygotowuje się je bez dodatku jajka, z tartych ziemniaków i mąki.
Masę na haluszki przeciera się przez specjalną tarkę do klusek, gotuje w wodzie, a następnie miesza z sycącymi dodatkami, takimi jak np. smalec, masło, bryndza czy skwarki. Najbardziej znana jest wersja haluszek z bryndzą (bryndzové halušky), ale popularne są także strapačky, czyli kluski podawane z kapustą i skwarkami. Haluszki mogą być serwowane też z innymi dodatkami, nawet na słodko z makiem.
Przepis na haluszki z dodatkami – wersja fit
Składniki / 2 porcje:
• 400 g ziemniaków,
• 50 g mąki pszennej orkiszowej,
• 50 g mąki pszennej razowej,
• 100 ml mleka,
• 150 g kiszonej kapusty,
• łyżka oleju rzepakowego,
• 100 g tofu wędzonego,
• 100 g bryndzy lub wędzonego twarogu,
• szczypta soli,
• szczypta pieprzu.
Przygotowanie:
1. Zetrzyj obrane ziemniaki na tarce na najdrobniejszych oczkach. Dodaj 2 szczypty soli i mąkę. Wymieszaj.
2. W dużym garnku zagrzej wodę i doprowadź ją do wrzenia. Przygotowaną masę na kluski ziemniaczane przeciśnij przez oczka tarki, wprost do wrzątku.
3. Gotuj przez ok. 5 minut, do wypłynięcia klusek. Wyłów je z gorącej wody i przelej zimną wodą, by zapobiec sklejeniu. Rób to partiami, by ugotować wszystkie kluski (w zależności od wielkości garnka, wyjdą Ci ok. 2-3 partie).
4. Na patelni rozgrzej olej. Pokrój tofu na niewielkie kosteczki. Posiekaj kiszoną kapustę. Podsmaż kostki tofu na patelni, dodaj kiszoną kapustę. Dopraw pieprzem.
5. Gotowe kluski przełóż do innego garnka. Dodaj mleko i ser (bryndzę lub wędzony twaróg). Podgrzej na niewielkim ogniu do rozpuszczenia sera.
6. Serwuj kluski z okrasą z wędzonego tofu i kiszonej kapusty.
Makroskładniki / 1 porcja:
• Energia: 572 kcal.
• Białko: 24 g.
• Tłuszcz: 19 g.
• Węglowodany: 74 g.
2. Lokše – wersja tradycyjna
Lokše to cienkie placki ziemniaczane, które stanowią ważny element tradycyjnej kuchni słowackiej. Dawniej wypiekało się je na suchym piecu kaflowym, obecnie przygotowuje się je na żeliwnej patelni bez dodatku tłuszczu. Upieczone placki następnie smaruje się smalcem lub masłem. W tej formie placki są serwowane jako dodatek do dań mięsnych, szczególnie pieczonej kaczki lub gęsi.
Popularną wersją są też lokše serwowane z gulaszami z mięsa i podrobów. Lokše jada się także na słodko, np. posmarowane powidłami i posypane makiem z cukrem lub orzechami.
Lokše, czyli słowackie placki ziemniaczane, z gulaszem z wątróbki – wersja fit
Składniki / 2 porcje:
Placuszki:
• 300 g ugotowanych dzień wcześniej ziemniaków w mundurkach,
• 35 g mąki pszennej orkiszowej,
• 35 g mąki pszennej razowej,
• szczypta soli.
Gulasz z wątróbki:
• 250 g wątróbki drobiowej,
• cebula,
• 2 łyżki oleju rzepakowego,
• łyżeczka słodkiej mielonej papryki,
• pół łyżeczki kminu rzymskiego,
• 150 ml bulionu,
• szczypta soli,
• 3 ząbki czosnku,
• pół łyżeczki czarnego pieprzu,
• łyżeczka majeranku,
• garść świeżej natki pietruszki.
Przygotowanie:
1. Umyj i osusz wątróbkę, wytnij z niej błonki i żyłki. Pokrój na mniejsze kawałki.
2. Na dużej patelni podgrzej olej. Na oleju zeszklij cebulę, dodaj wątróbkę. Dopraw papryką, kminem rzymskim i pieprzem. Podsmaż wątróbkę ze wszystkich stron. Dolej 150 ml bulionu, zagotuj.
3. Przykryj ją i duś pod przykryciem ok. 5 minut. Po tym czasie dopraw majerankiem i posól. Dodaj przeciśnięty przez praskę czosnek i świeżą natkę pietruszki.
4. Przygotuj lokše. Ugotowane dzień wcześniej ziemniaki w mundurkach obierz. Przeciśnij przez praskę.
5. Dodaj mąkę razową i połowę mąki orkiszowej. Dopraw solą i wymieszaj dokładnie. Pozostałą mąkę wykorzystaj do regulowania konsystencji i podsypywania placków.
6. Uformuj z ciasta wałek (podobnie jak na kopytka). Pokrój wałek na kawałki o długości ok. 3 cm i rozwałkuj na cienkie placki o grubości 2-3 mm. Średnica będzie zależeć od Twojej patelni.
7. Rozgrzej patelnię, najlepiej żeliwną. Wyłóż na rozgrzaną patelnię placek, smaż na złoty kolor z każdej strony.
8. Podawaj z gulaszem z wątróbki i dowolną surówką, np. z kiszonej kapusty.
Makroskładniki / 1 porcja z 2:
• Energia: 518 kcal.
• Białko: 32 g.
• Tłuszcz: 18 g.
• Węglowodany: 57 g.
3. Smażony pstrąg z migdałami – wersja tradycyjna
To danie jest często serwowane w słowackich restauracjach w rejonach górskich. Najczęściej jest to pstrąg obtoczony w mące i usmażony w całości na maśle. Następnie na patelnię dodaje się płatki migdałów, które prażą się w maśle i tworzą aromatyczną okrasę.
Tak przygotowanego pstrąga serwuje się z puree ziemniaczanym i cytryną. Danie da się z łatwością przygotować w lżejszej wersji – w tym celu należy upiec rybę, zamiast ją smażyć.
Pstrąg z migdałami z piekarnika – wersja fit
Składniki / 1 porcja:
• 1 pstrąg potokowy lub tęczowy (ok. 330 g),
• 20 g migdałów w płatkach,
• 15 g płatków owsianych,
• cytryna,
• 5 g masła,
• 10 ml oliwy z oliwek,
• kilka gałązek natki pietruszki,
• kilka ząbków czosnku,
• 250 g ziemniaków,
• 200 g kapusty,
• sól i pieprz.
Przygotowanie:
1. Wypatroszonego pstrąga skrop sokiem z cytryny i posmaruj oliwą wewnątrz i z zewnątrz. Oprósz solą i pieprzem.
2. W suchym blenderze zmiksuj płatki owsiane. Oprósz nimi pstrąga.
3. Umieść pstrąga w naczyniu żaroodpornym, do środka włóż gałązki pietruszki i ząbki czosnku.
4. Przykryj naczynie i piecz przez ok. 15 min w temperaturze 180 stopni. Wymieszaj płatki migdałów z masłem. Po 15 minutach pieczenia odkryj pstrąga i posmaruj masłem z migdałami.
5. Piecz kolejne 15 minut w temperaturze 200 stopni.
6. Podawaj z gotowanymi ziemniakami i surówką z kapusty.
Makroskładniki:
• Energia: 762 kcal.
• Białko: 55 g.
• Tłuszcz: 34 g.
• Węglowodany: 54 g.
Karta MultiSport na Słowacji – sprawdź najważniejsze informacje
Jeśli oprócz lokalnych smaków na Słowacji chcesz także spróbować aktywności, możesz skorzystać z karty MultiSport. Dzięki temu wybierając się na Słowację na city break, urlop czy w delegację, nie musisz np. przerywać swoich planów treningowych.
Karta MultiSport to obecnie dostęp do ponad 11 000 obiektów łącznie w Polsce i 5 innych krajach (Słowacja, Czechy, Chorwacja, Bułgaria, Turcja) i ponad 55 różnorodnych aktywności. Do korzystania z wizyt zagranicznych konieczna jest aktywna aplikacja mobilna MultiSport z tożsamością potwierdzoną w obiekcie w Polsce. Wizyty te są dostępne dla posiadaczy kart MultiSport Plus, MultiSport Classic i MultiSport Light.
Planując wyjazd na Słowację, warto sprawdzić dostępność obiektów, warunki korzystania z nich i oferowane przez nie aktywności, używając wyszukiwarki na stronie https://internationalvisitsmap.bsinternational.pl/
